میدانیم سخن از تاریخ  هر مکانی ، شامل حاکمین و اربابهای آن نیز میشود . پس از این جهت ازغند مستثنی نیست . اما بنده به علت داشتن نسبت خویشاوندی با آنها و جلوگیری از بعضی سوء برداشت های احتمالی در این مورد مطلبی ننوشتم . اما درخواستهای زیادی میشود ، تا هیچ موضوعی را که مربوط به  گذشته ازغند است را ناگفته نگذارم . بنابراین شرط ادب را به جای آورده و در اینجا مطالبی را از کتاب " ازغند شهر سبز " که توسط خودم در حال تهیه و نگارش است می آورم . بنده آنچه خود از دو ارباب ، یکی مرحوم حاج عبد النبی باصری  و پسرش حسین باصری دیده و شنیده ام  می نویسیم .

البته از دیدگاههای متفاوت ولی منصفانه نسبت به این دوره و افراد مذکور استقبال میکنم . علی اکبر باصری ازغندی .تابستان 1389  خورشیدی

حسین باصری :متولد 1313شمسی
حسین پسر سوم حاجی باصری بزرگ است  . ایشان راه پدر را بعنوان ارباب ادامه داد . حاجی باصری بعد از مرگ پسرش علی اکبر، دیگر به امورات ده دخالتی نمی کرد . البته علل دیگری نیز ، همچون نافرمانی چندباره حسین ، مزید برعلت شد .

حاجی باصری که چندین سال در منطقه حرف اول را میزد . این برخوردها موجب دلسردی و سرانجام گوشه نشینی اش شد . از طرف دیگر بیماری دیابت هم صبر و قرارش را ربوده بود . حسین سکان امور را در این هنگام به دست گرفت. و با مرگ حاجی باصری ، قدرتش شدت گرفت . به حدی که در منطقه ، کسی به اقتدار وی نبود . وی اگر چه از نظر املاک و دارایی  مثل پدرش نشد . اما از نظر سیاست ، بر او پیشی گرفت .

بطوریکه هر کس شکایتی داشت . به حسین مراجعه و در همانجا دادگاه خانگی تشکیل وهر کدام محکوم میشد  . در جا به درخت بسته و تا حدی شلاق میخورد ، تا رضایت طرف جلب شود . و سپس طرفین رو بوسی نموده و آشتی کنان از خانه بیرون می رفتند .این کار ادامه داشت ، تا چند سال مانده به انقلاب که مردم با سواد و آگاه و دو دستگی و تبعید و هنوز انقلاب نشده بود ، که حسین خانه نشین شد .

زندگینامه  و شرح کارهایش را اگر بنویسی کتاب قطوری میشود . من در اینجا به چند نمونه بسنده میکنم .

1 )   در تمام زندگی اربابی اش کوچکترین نگاه بی ناموسی نیست  . وهمین خصلت مردانه باعث شد که دادگاه انقلاب هم به حسین کاری نداشته باشد .

2)  ً اول انقلاب اهالی ازغند درب خانه های بزرگان روستا که مختصر گرایشی به شاه داشتند رفته و شعار میدادند . ولی هیچ کسی به ایشان کاری نداشت . زیرا به اتهام ارباب نافرمان بودن تبعید شده بود .

3 )   کارهای عام المنفعه ای که بر خلاف تمام بزرگان و اربابان  قبلی  در کار نامه اش داشت . او را از دیگران متمایز میکرد . آبرسانی اولیه روستا ، لوله کشی مخصوص برای حمام ده ، برقدار کردن روستا در سالها قبل از انقلاب .

4 )  در خشکسالی ها ، جهت جلوگیری از آسیبهای بیشتر خشکسالی فپ، آب رود خانه مهولات  را یکجا میخرید .

تمام اینها باعث شده ، در حالیکه در دهه هشتم ( 76  سالگی ) زندگی خویش در ازغند بسر میبرد ، مردم هنوز قلبا او را دوست داشته باشند .

سلسله جلیله سادات ازغند :
از گذشته دور در ازغند ، سادات و سیدها با احترام زندگی کرده اند . آقايون شجره نامه معتبر دارند ، كه نسبشان را به معصومين مي رساند . مردم ده همیشه با عزت و احترام با آنها ، مراوده و معامله  داشته اند . در اینجا بعضي از آنها را نام میبریم : حسيني، هاشمي  ، تديّن ،  فيض  ، موسوي ، مدني ، تهامي ، میر محمدی ، ازغندی یا ازغندزاده ( تردید از بنده است )  .

 در بخش انساب (نسب شناسی) شجره نامه کامل هریک را در صد ساله اخیر، ( از مرد و زن ) خواهيم نوشت....

 

کدخدا  :

کد خداي ده در سال 1334 خورشیدی آقای محمد رضامنشي است . ایشان با بودن اربابی مثل حاجي باصري و پسران مقتدرش ، با درايت كدخدائي مي كند .  بالای سی سال کدخدای ازغند بوده  و از جواني پاي اصلي تعزيه خواني بوده  و در حال حاضر ، كه جزو  بزرگان است ولي نقش حّر را همه ساله در روز عاشورا مي پذيرد .      انصافا نقش حّر را درست و زیبا اجرا ميکند . آقاي منشی زيرك و كاردان علاوه براينكه حاجي باصري هوايش را از هرلحاظ داشته  ولي خودش برو بيائي دارد . حداقل سالي دو سه نفر را از سربازي معاف مي كند .

 ابهت ایشان موقعي روشن مي شود كه در جلسات كدخداهاي منطقه همیشه ممتاز بوده است . (_به تایید رئيس پاسگاه وقت آقاي پرويز خان قهرمان )

منبع درآمد خاصی ندارد ، همانطوريكه گفتم نظم وقانون ازغند را تامین می کند . با همه این ها چون کاردان وسیاستمدار است داراي گوسفند وزمين وغيره شده است . بعضي اوقات ، حاجي باصري براي ايشان و همچنین پيش نماز آقا ميرزا عبدالله ، از قنات افضل آباد وغيره آب در ميان مي كند . يعني مدار 12 شبانروز را به 13 و يك شبانروز را دريك مدار به آنها مي دهند . از هوش سرشاری برخوردار است و برخورد خوبی نیز با مردم دارد . نکته کلامش با همه دایی جان است .

ایشان طوري رفتار كرده كه در مدّت كدخدائي اش همه از او راضي هستند و پشت سرش دعاي خير است . علاقه شدیدی به روز عاشورا و عزاداری اباعبدالله دارد . روحش شاد

 

روحانیون  :
درحال حاضر 1336  خورشیدی ، پيش نماز اصلي ده جناب آقا ميرزاعبدالله است . حاجي باصري ارباب ده را اگر به میهمانی دعوت كنند ، بدون جناب ميرزا به آن مجلس نمي رود . تمام عقدهاي آخوندي توسط ایشان خوانده  ميشود ، که در دفتر عادي يا جلد قرآن شخصیشان  درج میشود . اخيرا بعلّت كهولت سن كمتر دخالت مي كنند .  روحاني و معمم دیگر ده آقاميرزا خليل رحمانی است . كه واعظ ازغند و درهمه روضه ها شركت  و منبر مي رود  . بعد از ایشان حاج ملاّ است . منتها ايشان كشاورزي و مكتب داري هم مي كنند .

 اخيرا كربلایي حسين نجف زاده گاهي منبرميروند . و بعد از ایشان شيخ غزالي بوده  كه اخيرا از ازغند به منطقه جنگاه بین فريمان و تربت جام هجرت نموده اند .

چند نفر ديگر هستند كه به آنها شيخ مي گويند . ولي عبائي نداشته  و منبر نیز نمي روند ،  که به كشاورزي مشغول اند . يكي ازآنها شيخ جيب الله است . مي گويند ، ابتدای کار منبری شدنش ، روزی به منبر رفته و شروع به وعظ  مینماید . سرگذشت اهل بیت و داستان اسرا را بیان کرده ، تا مقطع رسیدن به شام ، ولی بعد از آن را دیگر به خاطر نمی آورد . هرچه مردم صلوات مي فرستند ، چیزی را به یاد نمی آورد . لذا نمیتواند ادامه بدهد و از منبرپائين آمده و ديگر هیچگاه منبر نميرود . مردم  به شوخی و طنز مي گويند ، شيخ جيب الله اهل بيت را دركوچه هاي شام تنها گذاشته وگم کرده است .

ديگری ، شيخ آخوند نجّار كه گاهي منبر میرود . وبه طرزخاصّي نیز صحبت مي كند . ديگری ، شيخ عباسعلی (جان جان) که ایشان هم منبر نمی رود . گذشته از اينها ، در ازغند رسم است ، مرداني كه زياد عبادت ميکنند ،  محاسن و عمّامه كوچكي دارند ، شيخ مي گويند . مانند : شيخ روح الله اكبري ، شيخ حسين ، شيخ محّمد ، شيخ رضا ، شيخ محمّد رضا ، شيخ عباسعلي ، شيخ فرشگي وغیره  .

 

 

 

 

ريش سفيدان وبزرگان ازغند درسال  1334  خورشیدی :
آقا ميرزا عبدالله روحاني و پيش نماز ده  ، حاجي عبدالبني باصري ارباب ده ، آقاي منشي کدخدای ده ،  حاج علي آقا فريدوني ، آقا مشهدي اصغر ، حاجي فيض ، اسحاق بگ كه در سن كهولت است ، حاجي خا ن ضياء ، احمد وكيل ، حاج محمدرضا نجف زاده ، آقا ميرزا خليل ، كربلایي رجبعلي خان ، كربلایی اصغر خان ، آقايان تهاّمي ، پسران عبدالبني باصري محمد رضا باصري ،كربلا یي قربان ، كربلایي حسين نجف زاده ، كربلایي عبدالرضا رضائي ، كربلایي محّمدرضا مقدّم  ، كربلایي غلامرضا ، سالارحاج غلامحسن ناصري، آقا مجيد ناصري ، كربلایي آراسته ، كربلایي علي وكيلي ، حاج ملاّ ، كربلایي لطفعلي ، كربلایي آقا سيد علي میر محمدی ، وديگر بزرگوارراني مثل : آقا سيدمرتضی هاشمي ، آقاي نشاط ، آقاي سيد ابراهيم حسینی وبرادرشان ، آقاي سيد احمد آقاميرزاخلیل ، آقامحمد باقرشريفي ، كربلایي محمد جعفري ، كربلایي الهيّار، كربلایي حسن بزقندان ، آقاي رضاي مدني ، كربلایي شيخ غزالي ، شيخ روح الله ، شيخ اسماعيل (مرشد) ، علي بربك ، آقاي شاهميري ، كربلایي محمد علي صفري ، آقايان موسوي ، آقاي فاتح ، عباسعلي اكبري وديگر بزرگاني هم بوده اند . بنده بعد از پنجاه سال دیگر حضور ذهن ندارم .بنابراین از کلیه كساني كه نام برده نشده اند ، كمال معذرت را دارم . چون وصف حال بزرگان در سال  1334 خورشیدی است . ممکن است در سالهای بعد ،اغلب عناوین نامبردگان ارتقا یافته باشد . مانند حاجی و یا کربلایی شدن . پس از آنها نیز عذرخواهی مینمایم .

 

 

 

سالار هاي معروف ازغند  :
در سال  1336 شمسی ، سالارهاي هر طاقه (12ساعت) آب رودخانه ازغند ، بترتيب زير مي باشد  :
1 )  صحراي حاجی باصري درگلستان    به  سالاری : سالارحسيني معروف  . ( اهل گلستا ن )

2 )  صحراي حاج عبدالنبی باصري        به  سالاری : سال محمد رضا شيخ آقائي  .

3 )  صحراي حاج غلامرضا باصري      به  سالاری : سال عباس حّر و برادرش غلام حّر .

4 )  صحراي علي اكبر باصري             به  سالاری : سال غلام پيه .

5 )  صحراي حاجي خان ضياء             به  سالاری : سال عبدالرضا ابراهيمي .

6 )  صحراي محمد رضا باصري          به  سالاری : سال غلامحسن شيخي .

7 )  صحراي كربلایي رجبعلي خان        به  سالاری : سال غلامرضا ي اسدي .

8 )  صحراي جمالي ها و كربلایي محمدرضا مقدم و باقری ها به  سالاری : سال كربلایی ولي الله .

9 )  صحراي حاج لطفعلي و حاجی قاسمی ها به  سالاری : سال اصغر نجف زاده .

10 )  صحرای احمد وكيل وشیر زاد ها  به  سالاری : سال حسن باقری  .

 

 

دیگر صحراها متعلق به دکتر علوی، دکتر روحانی ، عماد تربتی ، حاجی فیض و گل محمد منصوری است . و سالار های دیگری هستند مانند : سال غلامعلي حسنقلي ، سال محمد رضا ، سال غلامرضا شاه محمدی ،سال روح الله احمدی ، سال علی ، سال محمد نجف زاده ، سال بمان از روستای فرشه ، سال محمد علی فرشگی ، سال محمد ميرابی ، سالار غلامرضا كُلي ، سالار يوسفعلي ميرزا اسدالله ، سالار رمضانعلي (معروف به فرشگي ) و ديگر سالارهاي معروف ازغند که مرحوم شده اند  .

 

توضیح 1 : سالار درجه ای است ، که توسط مردم به دهقانان کاردان ، مجرب ، تیزهوش و درعین حال با عرضه وجربزه داده میشود .

 

توضیح 2 :صحرا دراینجا به معنای ، همیشگیش نیست بلکه ، اصطلاحی است ، برای تقسیم زمان و زمین .   

 

کفاشی : چهل سال پیش در همین ازغند : دومغازه کفاشی فعلا در ازغند دایر است غیر از دو سه نفر به قول ازغندی ها لخه دوز یعنی کسی که کفشهای کهنه را وصله پینه میکند .این دو کفاش یکی کربه اسحاق و دیگری کربه غلامعلی نامیده میشود ونوعی کفش و انواع گیوه ها ی تخت موتوری (منظور لاستیک ماشین است) را میدوزند که رستم هم نمیتواند آنها را کهنه و پاره کند گیوه دو نوع است یکی تحت موتوری و یک نوع گیوه کرمانشاهی است که تحت آن را از پارچه فشرده مخصوص تهیه میکنند این دو کفاش نوعی کفش چرمی به سلیقه خود درست کرده که بازارش در همین قلعه است