معرفی روستای ازغند
قرنهاست روستاي کهن ازغند ، در دامنه جنوبی رشته کوههای چهلتن خراسان بزرگ ( رضوی ) آرمیده است . این روستای تاریخی ، جدیداً به توابع شهرستان مهولات بخش شاد مهرملحق شده است . تابعیت این روستا تا زمان اسحاق خان قرایی که جزءتربت شده سالها بین شهرستان تربت حیدریه و ترشیز به اقتضای قدرت هریک ، دست به دست شده است . گمانه زنی ها به استناد آثار بر جای مانده، قدمتی حداقل دو هزار ساله را حکایت میکند . آثاري همچون ، گورهای زردشتیان موسوم به گبرها ، مخروبه هايي برجای مانده بر بالای کوه صعب العبور باغ قلعه كه ممكن است از قلاع اسماعیلیه باشد . حفره های باقي. مانده در شرق روستامعروف به سومب و همچنين باغهایی که فقط نامي از آنها باقی است ، مانند : باغ هَوس ، باغ نظر ، باغ گلشن و باغ صومعه ، باغ سلطانی و باغ میری همه از گذشته ای اگرنگوييم با عظمت و پرشكوه ، ولي سرسبز و خرم حكايت دارد .
متاسفانه ، جزهمين آثار و نامهای یاد شده و اعتقاد به اینکه نام قدیمی روستا « شهر سبز » بوده ، تا كنون هیچ دست نوشته یا سند مکتوبی به دست نيامده ، که از 400 سال پيش فراتر رود .
در سال 950 قمری درویشعلی بوزجانی مولف کتاب روضه الر یاحین که در باره شیخ احمد جامی 441—536قمری وفرزندانش تحقیق میکرده برای تحقیق پسر شیخ احمد جامی بنام خواجه عبدالرشید ( که در اينجا مدفون است ) سفری به ازغند نموده و به اوضاع ازغند آن زمان در کتاب خود به نام « روضه الریاحین » اشاره نموده است .
آقای دکترمحمدرضا خسروی و آقای محمد وکیلی مهولاتی در كتابهايشان در زمينه تاريخ منطقه نيز به همين منبع استناد كرده اند .
وجه تسمیه ازغند
درباره نام ازغند و حتی شکل نوشتاری آن ( ازقند ، ازغند ) روایت ها و استدلالهای گوناگونی مطرح است . بعضی شکل تغییر یافته « آذوقه بند » را ، و بعضی « ازغنه » و برخی « اُزقند » یا « اُزغند » که « اُز » به معنی خوش و