سلام به ازغندی ها
یک ماه می شود که مه ولاتی ها باز هم اقدام به حفر چاه هایی در دشت ازغند کرده اند تا ازاین آب برای مصرف مه ولات ببرند با تحقیق هایی که انجام دادم فهمیدم اگر همینطور به حفر چاه وبرداشت آب ازغند ادامه دهند درآینده ای نزدیک
آب ازغند بسیار شور و غیر قابل استفاده خواهد شد وزمین های کشاورزی ازغند به کلی ازبین خواهد رفت طرح دیگر اداره آب این است که فاضلاب تصفیه شده را درعوض آب ازغند به کشاورزان این دشت بدهد که با این آب هم نمی توان همه ی گیاهان را کشت کرد...

چشمه ساروکوهها ها:
علاوه برقناتها وکلاته ها ی روستا ومجاور آن ، سرتاسر شمال ازغند را کوهستان فرا گرفته در اکثر دره ها ودامنه کوه های ازغند ، چشمه سار، ودارای انواع اشجار میوه میباشد ، ازقبیل : انجیر ، بنه ، زرشک ، گز ، قر قناس ، طاقئ ، طاق وحتی دره هایی هست ، پراز میوه مثل : (در ازغند به دره تنگل میگویند)تنگل گو سروخ ، همه اش انجیر است ، اشخاصی که حوصله دارند شب خواب به کوه میروند ، که اول صبح آنجا باشند ، ظرفهای حلبی(بآن تین میگویند)با خود میبرند که موقع جابجایی روی الاغ شان انجیر ها له نشود ، یا در کوهستان های ازغند درختان گردویی هستند با عمر صد ساله وسی الی چهل هزار گردو در سال تولید دارند ، در حال حاضر سال1335 ازغندی هایی هستند که سالانه صد ها من شیره از تاک های انگورکوه بازغند می آورند وهمچنین ده ها هزار گردو وغیره ، علاوه بر درختان میوه تمام تیر سقف خانه های ده ازسپید دار ها و چنار های کوهای ازغند است ودره هایی است که سرتاسر دره پر از سپیدار وچنار است که در ده به ازغندی (سرچنارستو)مشهور است اگر سنگچین های دور باغهای کوه را ببینی متوجه می شوی که مردم آنزمان چقدرزحمت کشیده وچه علاقه مندی به آنجا داشته انددر باره این سنگچین ها که در ازغند بآن (سنگجی ) میگویند درسفری کوهستانی که خودم داشتم با یکی از اهالی ازغند که ماه ها بخاطر

گوسفندانش در کوه می ماند (کربه اللهیار)پرسیدم از سنگ چین ها ایشان گفتند که مابرای گوسفندانمان وکارهای باغ به دو سه نفر احتیاج داشتیم که کار هایمان را انجام دهند آنهم با چه مزدی فقط هزینه خورد خوراک وخواب با ما باشد اما بجای دو نفر ده نفر آمده بودند وما از آنها در سنگچین ها ی دور باغهای کوه استفاده میکردیم در کوهستانهای ازغند پوشش گیاهان منحصر به فرد دارویی امثال : درمنه ، ریواس ، کنگر، کله سنگ ، ناخن گربه ، خیر (گون)، باد بر ، خلو ره ، ودر دامنه کوهها : چرخه ، سو ، تلخه ، خار شتری ، خاکشیر ، خرفه ، خار خسک ، ریش بز ، کل پوره ، وانواع گیاهان دارویی دیگر ، کوههای ازغند محل زندگی هم میباشد یعنی کسانی هستند که ماه ها با خانواده شان ووسایل زندگی در کوه بسر میبرند . اسامی دره های آباد ازغند وکوهها ، که در طول صد ها سال زندگی ، اسم بر آن نهاده اند ، بدین شرح است : ، علی بوکه ، ملا احمد ، بقر قی ، لوپیا ، چشمه صدف ، گو سروخ ، پلنگ روی ، باغ فرهاد ، چین دو ، سرچنارستو ، باغ رضا ، خرتوی ، زردا لو یوک ، باغ قلعه ، سیه در(سیاه دره) ، سرو در ، بازه چوری ، بازه لو دگمه ، ا لنگ سر عنبروی ، هزار چهل ، کمر علیستو ، کمر محد بگ ، کمر مرد ، قله سبز خرتوی ، غار آقاجواد ، غار دو در ، گدار زرد ، گدار شهر ، گدار پسته ، بازه تاک ترقی ، تنگل لوک ، کمر دو شاخ ، قله شاد مال ، ناخل قوری ، بازه استه محمد حسن ، دهنه علی بازه ، کوه باغ قلعه ،

قناتها : ازغند دارا ی قنات های زیادی است ، به قنات های کوچک کلاته وبه قناتهای بزرگ کاریز میگویند ، اکنون سال 1335 مطلقاً از چاه عمیق ونیمه عمیق در ازغند هیچ خبری نیست وغیر از قناتهای خشک که فقط نامی از آنها باقیمانده ، مثل قنات باغ صومعه ، قنات کاریزکلوخ ، قنات کاریز نو که بعلت اختلاف در حال خشک شدن است(چون کار ما نوشتن تاریخ ازغند است مجبوریم که این اختلاف را بنویسیم : قنات کاریز

ساعت :درازغند علاوه بر ساعت رسمي كشور براي آب گيري قنات ها و آب رودخانه ازساعتی مخصوص و اصطلاح غروب کوک استفاده میکنند یعنی آخر روز که آفتاب غروب میکند عقربه ساعت را روی ساعت 12بعد ازظهر قرار میدهند وهر روزکه روز ها بلند یا کوتاه میشود بتناوب زمان تغیر پیدا میکند وساعت 12 رادسته می گویند ساعت رسمی کشور را ظهر کوک وساعت خودشانرا غروب کوک میگویند

قنات اسلام آباد(شو ده) : در سال 1334شمسی از کتاب (ازغند شهرسبز)
اين قنات را در ازغند (شوده) مي گويند ، سر چشمه اين قنات از توي باغها ي ازغند قسمت شرق روستا میباشد ، و درپایین ده سر چشمه آن است ، اين قنات بر مدار 18 شبا نروز تقسيم شده است ، عموم مالكين اين قنات خورده مالك هستند ، باغها وزمين ها ي محدوده اين قنات از آب رودخانه استفاده نمیکنند یعنی آب دهي نميشود ، چون قنات از جنوب وصل به روستاست ، قنات محراب هم از آشامیدن وآب حمام اضافه نیست ، تمام شستشوی لباسها ، آب آشامیدنی ، چهار پایان، شستشوی فرش ، کاه ، یونجه ، وشستن مرده ها ، در هوای بازً ، و در همین قنات میباشد ، روز های تعطیل و غیر تعطیل اگر بیایی سرکاریز ، صحنه های جالبی می بینی ردیف دختران وزنها چمباتمه نشسته ، وجلوشان سنگی پهن ، وکنارشان طشت لباس ، که لباسهارا یکی یکی روی سنگ جلوشان ، گذاشته وبا یک چوب نیم متری بآن میزنند ، البته پارچه ای کوچک که محتوی ریشه گیاهی که در ازغند بآن( بخ) میگویندچوبک که با مالیدن به پارچه کف میکند وبا عث تمیزی میشود ، ونهایت این آب سرد ، وآ ن چوبگ ها ، لباسها را چندان تمیز نمیکند ، در حالیکه دختر ها مشغول لباس شستن میباشند ، چهار پایان هم مشغول آب خوردن ، بچه های کوچک آبتنی ، وتعدادی هم مشغول شستن پشم ، کاه ، که می بینی جنازه ای را هم میآورند ، برای شستن میت ، وگریه وشیون آنها ، واین یک روز از روز هاست در مظهر قنات (شوده)ازغند