شو مهتو که بریخ میتوان رفت *** برای یاربه دوزخ میتوان رفت

برای یار برای بوسه های یار **** شبی هفتاد فرسخ میتوان رفت

            --------------------------

جدایی ها مرا رنجور کرده ***** به مثل پیر کنعان کور کرده

بسوزه دین ومذهب را جدایی *** به غم خوردن مرا مجبور کرده

          ---------------------------

جدایی ها مرا درگیرداره ***** به پای من غل وزنجیر داره

بسوزه هرکه داشت داغ جدایی ** همیشه ناله شب گیر داره

ترانه های عامیانه با احتیاج هنری ملت تطبیق می كند حس هنر و زیبایی انحصار طبقات عالی تربیت شده نیست، نابغه ای ساده نیز وجود دارد كه در محیط های ابتدایی تولد یافته احساسات خود را بی تكلف و با تشبیهات ساده به شكل آهنگ ها و ترانه های عامیانه بیان می كند. گاهی به قدری ماهرانه از عهده این كار برمی آیند كه اثر آنها جاودانی می شود. این نابغه های گمنام مؤلفین ترانه های عامیانه می باشند. به هر حال ترانه های محلی اولین پایه تجربی موسیقی هر كشور به شمار می روند. غم ها، شادی ها، شكست ها، پیروزی ها، قهرمانان و شخصیت های برجسته مردم به این موسیقی راه می یابد. از این رو از ارزش های ویژه ای برخوردارند. به عبارت دیگر سرمایه اصلی موسیقی یك كشور نغمه های بومی و محلی آن كشور است. البته این بدان معنی نیست كه موسیقی یك ملت تنها نغمه های محلی آنست ولی هیچگاه از آن بدور نیست ،زیرا زبان و روحیه یك ملت به شمار می رود و خلاصه آن كه ترانه و آواز مهمترین گونه موسیقی است كه معرف و بیانگر فرهنگ و خلق و خوی و روحیه ویژه هر قوم و ملتی می باشد. باید دانست نوازندگان روستایی آثار خود را با سازهایی كه از انواع نی و زه و موی اسب و پوست جانوران ساخته شده اجرا می كنند و بیشتر آثارشان از مایه شور سرچشمه می گیرد و نكته دیگر آن كه ترانه های بومی در ایران از نظر فرم موسیقی به اشكال زیر است:
* ترانه های بومی آوازی كه به صورت دسته جمعی یا انفرادی خوانده می شوند.
* رقص های محلی سازی، كه با سازهای محلی اجرا می شوند
اما ترانه ها از منظر موضوع نیز اقسامی دارند:
۱- ترانه های مخصوص تشریفات مختلف مانند (نوروز- جشن ها و تولدها)، ۲- ترانه های حرفه ای كار، ۳-ترانه های قهرمانی و حماسی، ۴- ترانه های عاشقانه، ۵- ترانه های توصیفی، ۶- ترانه های مذهبی، ۷- ترانه های سوگواری، ۸- ترانه های كودكان و لالایی ها. و باید اشاره كرد هر گوشه ایران برحسب شرایط فرهنگی، قومی، محلی و جغرافیایی موسیقی و ترانه های مخصوص بخود دارد مانند موسیقی آذری، كردی، خراسانی، گیلانی، مازندرانی، تركمنی، سیستانی، بندری، لری و غیره

 تفنگ خوبه تفنگ لار باشه

که قنداقش ز پوست مار باشه

که قنداقش ز پوست مار شاهی

که دست آویز به دست یار باشه

Tefang xuba tefange lar basha

Ke qondaqesh ze puste mar basha

Ke qondaqesh ze puste mare shahi

Ke dest aviz be daste yar basha

به ماه مانی که از کوه می زنی سر

به گل مانی که هر صب می کنی پر

لبت یاقوت و دندون تو گوهر

گرفتارم تویم ، ا... اکبر

Be mah mani kea z koh mezani sar

Be gol mani ke har sob mikoni par

Labet yaqut-o dendune to gowhar

Gerefftare toyom, allah-o akbar  

درخت سور بودم مون بیشه

تراشیدن مرابا ضرب تیشه

تراشیدن مرا قلیون بسازن

که آتش در سرم باشه همیشه

deraxte sowr budom mune bisa

terasidan mara ba zarbe tisa

terasidan mara qelyun besazan

ke atas dar sarom basa hamisa

بلن بالا به بالات منده یم مو

بغل بگشا که سرما خورده یم مو

بغل بگشا و تنگم در بغل گیر

همو یار قدیم گهنه یم مو

belen bala be balat mondayom mo

beql bogsa ke serma xordayom mo

beql bogsa vo tangom dar beqal gir

hamu yare qedime kohnayom mo

هلا عمو ندادی دخترت را

به گوش کردی سخن های زنت را

دری دنیا مرادم را ندادی

درو دنیا بگیرم دامنت را

hala ammu nedadi doxtaret ra

be gus kerdi soxanhaye zanet ra

drei donya moradom  ra n edadi

deru donya begirom damanet ra

الا دختر قت جو  دانه داری

کنار راه تربت خانه داری

کنار راه تربت خانه ای نی

خودت مست ومرا دیوانه داری

ala doxtar qate gow danh dari

kenar rahe torbat xanaa dari

kenare rahe torbat xaneye ney

xodet mast -0 mara diwana dari